Maria Kuczerenko * ZWYCZAJE, OBRZĘDY ORAZ WIERZENIA ADWENTOWE I BOŻONARODZENIOWE W PARAFII GWIZDÓW * Gwizdów 1999

ADWENT

      Po ukończeniu robót jesiennych, następował czas pokoju i ciszy. Gwarne zazwyczaj życie domowe stopniowo się uciszało i stawało się bardziej poważne i pobożne. Zdawałoby się, iż cała przyroda usypia, zamiera. Dni stają się coraz krótsze, noce dłuższe, lecz cechuje je uroczysta odświętność. Przyczyniają się do tego Gody i śnieg. Jak matka przed urodzeniem dziecka stroi dla niego kołyskę, tak świat oczekujący przyjścia Zbawiciela obleka się w biel. Rozpoczyna się adwent, czas świętego oczekiwania.
      Wyraz "adwent" pochodzi od łacińskiego słowa adventus i oznacza przyjście, oczekiwanie. W początkach chrześcijaństwa termin ten był jednym z określeń świąt Bożego Narodzenia i Epifanii, a dopiero wtórnie nazwą okresu przygotowawczego do tych świąt.
      Okres adwentu posiada podwójny charakter: jest czasem przygotowania na uroczystość Bożego Narodzenia, w której wspomina się pierwsze przyjście Syna Bożego do ludzi, a równocześnie kieruje myśl ku powtórnemu Jego przyjściu u końca czasów.
      Najstarsze ślady istnienia adwentu spotykamy w Hiszpanii i Galii w IV w. Początkowo trwał trzy tygodnie i poprzedzał święto Objawienia Pańskiego (6 I). W dzień ten na Wschodzie udzielano chrztu św. Od V w. okres adwentu kształtuje się na wzór wielkiego postu, przybierając wyraźnie charakter pokutny. W tym czasie post obowiązywał już od świętego Marcina (11 XI). W Rzymie adwent pojawia się w VI w., a od czasów Grzegorza W. (604) trwa cztery tygodnie i jako okres poprzedzający przyjście Zbawiciela był czasem radości - śpiewano Alleluja i Te Deum - bez praktyki pokutnej.
      W Polsce adwent kształtował się w pewnym stopniu pod wpływem praktyk ascetycznych benedyktynów i cystersów. Liczono go od św. Marcina i był nazywany "czterdziestnicą", analogicznie do wielkiego postu, gdyż trwał czterdzieści dni.
      Obecnie adwent zaczyna się w niedzielę między 27 XI a 3 XII, zaś kończy w wigilię Bożego Narodzenia, która zbiega się niekiedy z IV niedzielą adwentu. Trwa od 23 do 28 dni, w których przypadają cztery niedziele.
      Mimo tych wszystkich przemian, adwent w tradycji i zwyczajach ludowych zachował w powszechnej opinii swój charakter pokutny będąc czasem skupienia i głębokiej refleksji człowieka nad sobą. Jest on także poświęcony szczególnej czci Maryi przejawiającej się w specjalnych mszach św. zwanych roratami, w codziennym śpiewaniu Godzinek ku czci Niepokalanego Poczęcia NMP, a przede wszystkim w samej uroczystości Niepokalanego Poczęcia NMP. Okres ten odznacza się bogatymi zwyczajami związanymi z kultem świętych, takich jak: św. Andrzej Apostoł, św. Barbara, św. Mikołaj, św. Łucja.
      Treść tego rozdziału stanowi prezentacja zwyczajów, wierzeń i obrzędów charakterystycznych dla okresu adwentu w parafii Gwizdów. Omówione zostaną praktyki religijne, prace domowe i chałupnicze oraz wróżby matrymonialne i przepowiadające pogodę związane ze wspomnieniami niektórych świętych w tym okresie.

◄ Powrót